Przede wszystkim

Już sama próba rozpoczęcia militarnego programu jądrowego i wejścia w posiadanie materiałów rozszczepialnych, będzie się zapewne wiązać z jakąś dozą nieprzychylności ze strony innych państw, a czasem nawet sankcjami, czy innymi naciskami politycznymi.

My jednak celowo całkowicie zostawiamy ten temat. Cała ta strona stara się odpowiadać na pytania "jak". Natomiast "dlaczego", to jest zupełnie inny zestaw pytań, jak i zestaw kompetencji od naszego.

Zastrzeżenie

Nie piszemy tego artykułu wyłącznie z perspektywy Polski. Polska jest jednym z możliwych "klientów", wręcz jest "klientem" w jakimś stopniu preferowanym, a niżej podajemy linki do programów studiów właśnie na polskich uczelniach, ale staramy się go pisać w formie wiedzy uniwersalnej, z której może skorzystać ktokolwiek: Polska, Nowa Zelandia, Palestyna, Dania, Wietnam itd.

A więc od czego w ogóle rozpocząć własny program jądrowy?

Na samym początku powinieneś zadać sobie 3 grupy pytań.

Absolutnie szczere odpowiedzi na te pytania determinują, co realnie jesteś w stanie zrobić i czy to ma sens militarny, polityczny i ekonomiczny.

1. Przeciwko komu ma być skierowany?

A to prowokuje kolejne pytanie: czy celem jest odstraszanie, a więc:

  • posiadanie wielu głowic przez wiele lat
  • serwisowanie ich
  • regularna wymiana zużywających się materiałów rozszczepialych (i produkcja zamienników)
  • podtrzymywanie kompetencji personalnych

Czy też użycie natychmiastowe?

2. W razie decyzji o ataku, jak ma zostać dostarczony do wroga gotowy ładunek?

  • Przede wszystkim: jak daleko od twoich granic znajdują się strategiczne cele wroga?
  • Jakiego realnego zasięgu rakiet potrzebujesz?
  • Dysponujesz już odpowiednimi środkami przenoszenia ładunków klasycznych, czy dopiero chcesz je zbudować?
  • Jeśli środki przenoszenia są poza twoim zasięgiem, czy dysponujesz ludźmi gotowymi na ryzyko związane z końcowym montażem produktu na miejscu detonacji?

3. Jakie są twoje możliwości w zakresie pozyskania materiałów rozszczepialnych?

  • Jakie materiały jesteś w stanie pozyskać?
  • W jakiej ilości, fazie obróbki i stanie fizycznym?
  • Czy może się pojawić próba ich odbicia zbrojnego, a jeśli tak, to jakim czasem będziesz dysponować?
6 kolejnych faz obróbki uranu (w procesie paliwowym, do cywilnej energetyki jądrowej).
6 kolejnych faz obróbki uranu (w procesie paliwowym, do cywilnej energetyki jądrowej).

Jaki zespół potrzebny jest do budowy pierwszej głowicy?

Aby nie dawać zbyt szczegółowej instrukcji, poniżej podajemy tylko orientacyjne ilości osób:

Trzon naukowo-techniczny

Specjalizacja Ilość Wykształcenie
fizycy jądrowi / neutronicy (krytyczność, neutronika) 3-5 studia, program
radiochemicy / chemicy jądrowi (obróbka, oczyszczanie) 3-5 studia
metalurdzy materiałów specjalnych (odlewanie, obróbka metalu) 2-4 studia 1, studia 2
inżynierowie mechanicy (układ montażowy, konstrukcja) 3-5 studia 1, studia 2, studia 3
inżynierowie materiałów wybuchowych / balistyki 2-4 studia, program, studia 2
elektronicy wysokich częstotliwości (zestaw odpalający, inicjator, diagnostyka) 1-2 studia
elektronicy cyfrowi / programiści (FPGA, Xilinx Zynq) 2-3 solidne technikum elektryczne + doświadczenie z Arduino
ochrona radiologiczna / health physics 2-3 studia
fizycy aparaturowi / diagnostyka szybkozmienna 2-3 studia 1, studia 2, studia 3
wykwalifikowani technicy i operatorzy maszyn 5-10 doświadczenie w programowaniu w dowolnym języku

Co ważne, to nie muszą być osoby top-level ściągane z całego świata. Do zbudowania niezawodnej głowicy uranowej (a nawet ich całego zapasu) w zupełności wystarczą absolwenci polskich uczelni, którzy nie spali na wykładach, nie ściągali i mają solidnie przećwiczony materiał.

Natomiast gdybyś chciał w przyszłości myśleć o czymś więcej: głowicach implozyjnych, albo w szczególności termojądrowych:

  • Mogą się okazać niezbędni ludzie "z wyższej półki", zarazem w wielokrotnie większej ilości. Bowiem w przypadku głowicy uranowej mamy do czynienia z zagadnieniami inżynieryjnymi, a tam zaczyna się prawdziwa praca naukowa.
  • W tym będzie potrzebnych przynajmniej kilkunastu biegłych specjalistów od hydrodynamiki - co w Polsce jest problemem o tyle, że podstawy hydrodynamiki są co najwyżej przedmiotem pobocznym, w najlepszym razie u prof. dr hab. Bogdana Cichockiego (przypadkowy program).

Kto jeszcze będzie potrzebny

Sam trzon naukowo-techniczny nie wystarczy, potrzebna jest jeszcze organizacja całości:

  • kierownik programu / inżynier systemowy spinający całość,
  • planiści i harmonogramiści projektu,
  • specjaliści zaopatrzenia i logistyki (pozyskiwanie aparatury i materiałów, rozwiązywanie problemów z ograniczeniami i kontrolą eksportu),
  • oficer bezpieczeństwa krytycznościowego - studia 1, studia 2
  • służby BHP/ppoż.,
  • ochrona fizyczna obiektów,
  • kontrola jakości / QA,
  • administracja i finanse,
  • obsługa prawna, compliance, safeguards (tego obszaru celowo nie rozwijamy),
  • IT: komputery, serwery, utrzymanie oprogramowania specjalistycznego, cyberbezpieczeństwo.

Pozostałe kategorie kosztów

Budynki i obiekty

  • laboratorium bezpieczne krytycznościowo
  • hala obróbki materiałów specjalnych
  • bunkier do materiałów wybuchowych (jeśli chcesz zacząć budować wariant implozyjny)
  • budynek montażowy
  • stanowiska diagnostyczne

Lokalizacja i teren

  • miejsce odległe
  • ogrodzony perymetr ochronny
  • zasilanie o dużej mocy
  • woda/chłodzenie (preferowana woda przepływająca, np. rzeka)
  • geologia i odległość od zabudowy cywilnej

Aparatura specjalistyczna

  • piece próżniowe i odlewnicze (jeśli planujesz obróbkę surowego uranu, albo budowę głowicy implozyjnej)
  • park maszyn CNC klasy profesjonalnej (szczegóły niżej)
  • spektrometry, detektory promieniowania i inne narzędzia detekcyjno-pomiarowe
  • kamery szybkie
  • oscyloskopy szerokopasmowe
  • zestawy odpalające, pulsery, specjalistyczne zasilacze
  • wentylacja i filtracja (HEPA, oczyszczanie gazów odlotowych)

Ochrona radiologiczna

Dozymetria i gospodarka odpadami - tego obszaru celowo nie rozwijamy.

Logistyka i dojazdy

  • transport materiałów i komponentów pod rygorem bezpieczeństwa
  • łańcuchy dostaw części objętych kontrolą eksportową (to jest najczęstszy obszar, na którym taki program zostaje wykryty)

Jakie oprogramowanie będzie potrzebne?

Nie ma jednego "właściwego" zestawu oprogramowania. Wręcz przeciwnie: to czego będziesz potrzebował, powinno być pochodną tego, co najlepiej zna twój zespół naukowo-techniczny. A to zależy od tego, na jakim oprogramowaniu pracowali podczas studiów. W każdym kraju może to wyglądać inaczej.

Generalnie jednak mogą to być narzędzia z tej listy:

Do tego cała masa oprogramowania standardowego:

  • Windows
  • antywirusy, EDR itd. - ogólnie bezpieczeństwo
  • system do zarządzania zadaniami
  • system do zarządzania wiedzą i dokumentacją
  • system do zarządzania zakupami, finansami i wypłatami
  • lokalne AI

Jak bezpiecznie pracować z uranem?

Tu trzeba się cofnąć do 3 zasadniczych pytań. Z dwóch powodów:

  1. Możesz dysponować całkowicie różnym materiałem rozszczepialnym, albo nawet wieloma różnymi - a to determinuje sposób pracy z nimi. Innymi słowy najpierw musisz wiedzieć, z czym masz w ogóle pracować.

  2. Twój program jądrowy może mieć charakter jawny lub niejawny - również wobec "normalnych" służb państwowych, a juz na pewno wobec międzynarodowych instytucji regulacyjnych.

Program jawny

To czego szukasz nazywa się "hot cells" (czyli komory rękawicowe i zdalne manipulatory) i można takie maszyny normalnie kupić - tyle że oczywiście taki zakup zwróci uwagę różnych służb. Przykładowe produkty:

Program niejawny

Jeśli z jakiegoś powodu nie chcesz ujawniać tego co robisz (w ogóle lub np. tylko na etapie R&D, zanim zostanie podjęta finalna decyzja polityczna o ujawnieniu programu), możesz oprzeć cały proces na precyzyjnych maszynach CNC używanych w "nornalnym" przemyśle. Nikt nie kojarzy ich z programami jądrowymi, więc ich zakup nie zwróci niczyjej uwagi.

Na koniec czerwca 2026, łączny koszt całego zestawu (nowych fabrycznie maszyn, w najmocniejszej konfiguracji, na początek) zamyka się w ok. 11-12 milionach PLN netto. Natomiast:

  • ani nie są potrzebne fabrycznie nowe maszyny - wręcz przeciwnie, ze względu na krótką żywotność lepiej jest skupować używane (istnieją wyspecjalizowane firmy, handlujące sprzętem tej klasy)
  • ani nie są potrzebne ich maksymalne konfiguracje - te powyższe są celowo mocno powyżej minimalnych wymagań, aby na początek na pewno niczego nie zabrakło

Dzięki temu realny koszt uzupełnień nie powinien przekroczyć ok. 4 milionów PLN netto rocznie (zakładając kursy walut z końca czerwca 2026 i nie wliczając kosztów transportu ani późniejszej utylizacji).

Mając taki park maszynowy, możesz cały proces obróbki uranu oprzeć o maszynę RoboJob:

Należy jednak zauważyć, że podejście z programem niejawnym ma bardzo duży minus ekonomiczny: przedstawione wyżej maszyny nie są przeznaczone do pracy z materiałem radioaktywnym i nie posiadają odpowiednich barier, a co za tym idzie:

  • trzeba przeznaczyć dla nich osobne pomieszczenie i samodzielnie zadbać o jego ochronę radiologiczną (co drastycznie zwiększa wymogi lokalizacyjne i idzie w kolejne miliony PLN)
  • a gdy raz wejdą w kontakt z promieniowaniem, nie da się ich już nigdy wykorzystać w żadnym innym celu, odsprzedać, wypożyczyć, leasingować itp.
  • do tego ich żywotność będzie wielokrotnie krótsza, niż przy obróbce zwykłych materiałów
  • sam tylko Mazak VTC-800 waży ponad 16 ton - utylizacja takiej ilości zużytego sprzętu sama w sobie może być nie tylko kosztem, ale też dużym wyzwaniem logistycznym

Więc patrząc czysto od strony parku maszynowego i całego procesu obróbki, wielokrotnie taniej jest uruchomić program jawny.