W dniach 3-5 listopada 2009 roku w Warszawie odbyła się II Szkoła Energetyki Jądrowej organizowana wspólnie przez Instytut Energii Atomowej POLATOM, Stowarzyszenie Elektryków Polskich oraz Polskie Towarzystwo Nukleoniczne. Szkoła od samego początku cieszyła się dużym zainteresowaniem i uczestniczyło w niej ok. 165 osób. Reprezentowały one takie instytucje i organizacje jak: ministerstwa i urzędy centralne, Urząd Dozoru Technicznego, urzędy marszałkowskie, urzędy wojewódzkie, organizacje społeczno-gospodarcze, firmy konsultingowe oraz przedsiębiorstwa sektora energetycznego.
Uczestnikami Szkoły była również liczna grupa studentów z Politechniki Warszawskiej i Politechniki Gdańskiej oraz doktorantów z Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej. Zaprezentowano 20 zaproszonych wykładów. Obejmowały one trzy bloki tematyczne: zagadnienia ogólne energetyki jądrowej, cykl paliwowy energetyki jądrowej oraz możliwości i zadania związane z budową elektrowni jądrowych w Polsce. Wykłady przygotowane były przez wybitnych specjalistów i autorytety z wyżej wymienionych dziedzin, zajmujących się zarówno energetyką jądrową jak i odnawialnymi źródłami energii.
Aspekty ekonomiczne rozwoju energetyki jądrowej
Ten referat zbiera literaturę o kosztach inwestycyjnych, polityce energetycznej, energetyce wiatrowej, raportach OECD i WNA, a więc pokazuje, z jak szerokiego otoczenia źródłowego budowano w 2009 roku argumentację ekonomiczną za lub przeciw atomowi.
Literatura
- HM Government, BERR: Meeting the Energy Challenge, a White Paper on Nuclear Power, January 2008
- „to do what’s right for our country." Times Online, January 10, 2008
- http://www.world-nuclear-news.org/NP_Nuclear_phase_out_a_50_billion_mistake_2010081.html
- Italian Senate approves modified nuclear bill, WNA, 15 May 2009
- ENEL completes Spanish expansion, WNA 26 June 2009
- Holy See Backs Civil Use of Nuclear Energy http://www.zenit.org/article-15861?l=english
- http://www.world-nuclear-news.org/newsarticle.aspx?id=13794&LangType=2057&terms=holy+see
- Sweden reverses its nuclear phase out, WNA, 05 February 2009
- Sweden to end ban on new nuclear power, Financial Times, February 5 2009
- Delta sets ball rolling for new Dutch plant, WNA, 26 June 2009
- Belgia opóźni wyłączenie elektrowni atomowych? PAP - 02-10-2009
- A balance of nuclear power for Germany wnp 22 June 2009
- Merkel: Nuclear phase-out is wrong, WNN, 10 June 2008
- Nuclear is the Only Alternative to Coal and Gas says Czech Premier, WNA, 03 June 2009
- Hungary to Invite Russia to Build Nuclear Reactors WNA, 27 May 2009
- Bułgaria zamierza kontynuować projekty energetyczne z Rosją PAP - 19-09-2009
- http://www.wnp.pl/wiadomosci/73686.html
- Fortum submits application for Loviisa 3, WNA, 05 February 2009
- New Swiss plants under starter's orders, WNA, 04 December 2008
- Albania and Croatia plan joint plant, WNA, 17 April 2009
- http://minpriroda.by/nfiles/000461_303121_Kratkaja_informatsija_ob_OVOS_angl_str16_818.pdf
- Orders for Chinese program WNA, 02 July 2009
- Nuclear in South Korea's climate plans WNA, 08 January 2009
- Nuclear Power in Japan, WNA, March 2009
- Larsen, ASE to cooperate on VVER units, 15 April 2009
- Record support for American nuclear, WNA, 23 March 2009
- http://www.atom.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=104&Itemid=148
- WNA, The Economics of Nuclear Power, January 2009
- WEO 2008 Power Generating Cost Assumptions, np. dla elektrowni węglowych na parametry nadkrytyczne średnie koszty inwestycyjne w Europie w 2008 roku wynosiły 2000 USD/kW a w USA 2700 USD/kW.
- CiePiela D., RWE i KW parafowały umowę zawiązania spółki, która wybuduje elektrownię za 1,5 mld euro, wnp.pl) - 15-04-2009
- Deutch J.M. et al.: Update of the MIT 2003 Future of Nuclear Power Study, June 2009
- Kaplan S., Power Plants: Characteristics and Costs, November 13, 2008, Congressional Research Reports http://opencrs.com/document/RL34746, dostęp 25.07.2009
- U.K. Needs More Nuclear Power, Less Gas and Wind, McKinsey Says http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601130&sid=aw9bcoVn0_qU
- CBI: Nuclear should lead the mix, 13 July 2009 http://www.world-nuclear-news.org/EE_CBI_nuclear_should_lead_the_mix_1307091.html
- Energy Security: A national challenge in a changing world
- OECD Nuclear Energy Agency and the International Atomic Energy Agency. June 2008: http://www.oecdbookshop.org/oecd/display.asp?sf1=identifiers&st1=9789264047662
- Conway E., BRITAIN'S GREEN ENERGY PLAN MAY COST 17 TIMES MORE THAN ITS BENEFITS, The Daily Telegraph, 10 August 2009, http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6001259/Governments-green-energy-plan-may-cost-17-times-more-than-its-benefits.html
- Tarjanne R., Kivistö A., Comparison of Electricity Generation Costs, Research Report, Lappeenranta University of Technology, 2008
- V-90 – 3 MW Vestas, http://www.vestas.com/Files/Filer/EN/Brochures/Vestas_V_90LOW.PDF
- Doehnert B. AP 1000 by Westinghouse, in: proc. of International Conference Nuclear Power Plants for Poland, 2006, Warszawa 1-2 czerwca 2006
- Austriackie wiatraki wyrosną na Mazurach Rzeczpospolita - 21-10-2008 06:27 http://energetyka.wnp.pl/austriackie-wiatraki-wyrosna-na-mazurach,63123_1_0_0.html
- Ciepiela D., Farma wiatrowa o mocy 50 MW powstanie w Tychowie wnp.pl- 12-05-2009
- Duńczycy chcą zainwestować 60 mln euro w farmę wiatrową w Podlaskiem, PAP - 26-09-2009
- Ciepiela D., Elektrownie wiatrowe w Polsce: wiatr w gwizdek, 2008-03-30
- Malinowski D., Wiatraki zmuszają do utrzymywania "gorącej rezerwy mocy"? http://energetyka.wnp.pl/wiatraki-zmuszaja-do-utrzymywania-goracej-rezerwy-mocy,64057_1_0_0.html, wnp.pl - 30-10-2008
- Elektrownie wiatrowe: kłopotliwy obowiązek, wnp.pl (Dariusz Ciepiela) - 09-12-2008, http://www.wnp.pl/wiadomosci/67125.html
- Pesta R. Analiza opłacalności budowy farmy wiatrowej o mocy 40 MW, „Rynek Energii” – nr 1/2009
- Troen I., and Petersen E. L., European Wind Atlas. Risø National Laboratory, Roskilde, Denmark,1989.
- Xinxin - walory wiatru w Polsce, www.xinxin.pl/index.html
- Vattenfall Annual Report for 2006.
- Pięć dużych elektrowni wiatrowych na Bałtyku PAP/Rzeczpospolita http://www.wnp.pl/wiadomosci/84798.html
- Kusto Z. Zasoby energii wiatru w Polsce, wykład, Politechnika Gdańska
- Stefaniak P., Zagraniczni inwestorzy zainwestują miliony w polską energię odnawialną wnp.pl - 31-03- 2009
- Malino0wski D., W Polsce powstaną tysiące wiatraków? wnp.pl - 15-04-2009
- http://en.wikipedia.org/wiki/Economics_of_new_nuclear_power_plants
- Ciepiela D., Elektrownie wiatrowe na polskim morzu najwcześniej za 10 lat wnp.pl- 02-04-2009
- EXTERNE 1998, Externalities of Energy, Vol. 1-10, published by European Commission, Directorate General XII, Science Research and Development, Luxembourg, 1998
- http://www.pke.com.pl/dp/cms/koncern_doc.xml?id=&DocId=1296&mp=mid78&mi=mid78
- http://www.iea.org/textbase/Papers/2009/G8_FinCrisis_Impact.pdf
- Joint Statement by the G8 Energy Ministers, May 2009, http://www.g8italia2009.it/static/G8_Allegato/Energia%202.pdf
- De Diesbach: Financing the nuclear expansion at a time of global financial crisis. FORATOM, Press Briefing 28 May 2009
- Greenpeace, European Renewable Energy Council – Future investment, July 2007
- Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2007 r. w sprawie konwencjonalnych źródeł energii i technologii wytwarzania energii (2007/2091(INI))
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych dawniej i dzisiaj
Andrzej Strupczewski, Instytut Energii Atomowej POLATOM
Bibliografia tego tekstu jest szczególnie cenna, bo łączy klasyczne artykuły Andrzeja Strupczewskiego o Czarnobylu i ciężkich awariach z materiałami AREVA, EPR, AP1000 i porównaniami ryzyka między różnymi systemami energetycznymi.
Literatura
- A. Strupczewski, Ochrona przed zagrożeniami po awariach w elektrowniach jądrowych, Biuletyn Miesięczny PSE, wrzesień 2005, 10-27
- G. Saltarelli, AREVA Experience Overview, Materials from the Meeting of AREVA with PGE, Paris, 10.04.2008
- A. Strupczewski, Czy awaria taka jak w Czarnobylu może powtórzyć się w polskiej elektrowni jądrowej? Biuletyn Miesięczny PSE, październik 2005, 9-24
- W. Trojanowski, L. Dobrzynski, E. Droste, A. Strupczewski, W 20-tą rocznicę awarii Czarnobylskiej elektrowni jądrowej, www.ipj.gov.pl/pl/szkolenia/matedu/czernobyl20.htm
- Np dokumentacja reaktora EPR jest dostępna pod adresem: http://www.epr-reactor.co.uk
- Z. Jaworowski, L. Kownacka, Nuclear weapon and Chernobyl debris in the troposphere and lower stratosphere. The Science of the Total Environment 144: 201-215 (1994.)
- J.E. Dibb, P.A. Mayewski, C.S. Buck, S.M. Drumey, Beta radiation from snow. Nature 345: 25
- J.C. Philippot,. Fallout in snow. 1990, Nature 348: 21
- S. Hirschberg, A. Strupczewski, Comparison of Accident Risks in Different Energy Systems – IAEA Bulletin, 1/1999
- Yi S. 1998. The World's Most Catastrophic Dam Failures. The August 1975 collaps of the Baqiao and Shimantan dams. In: D. Qing, J. Thiboleau, and P. B. Williams (ed)The River Dragon Has come! The Three Gorges Dam and the Fate of China's Yangtze River and its People, pp pp. 240. M.E. Sharpe
- European Utility Requirements for LWR Nuclear power Plants, a Document produced by DTN, Electricite de France, ENEL SpA, KEMA Nederland BV, Nuclear Electric, Tractebel and Vereinigung Deutscher Elektrizitaetswerke,Volume 1 &2, Rev. C April 2001
- A. Strupczewski, A jeśli jednak dojdzie do ciężkiej awarii w elektrowni jądrowej – co wtedy? Biuletyn Miesięczny PSE, 5/06 2006, 3 – 13
- R.F. Wright, AP1000 Containment Design and Safety Assessment, ICONE 9516, Proc. Of ICONE 9, 9th International Conference on Nuclear Engineering, April 8-12, 2001, Nice, France
- S. Chwaszczewski, Elektrownie jądrowe XXI wieku. Festiwal nauki, 20.09.2008
Dlaczego Polska potrzebuje energetyki jądrowej?
Ta lista źródeł pokazuje, że autor budował argument z raportów IAEA, IEA, BP, publikacji PAA i wystąpień kongresowych, a więc z materiałów mających wspierać tezę o strategicznej potrzebie programu jądrowego w Polsce.
Literatura
- Energetyka jądrowa – perspektywy rozwoju w Polsce, PTN, 2009
- H.H. Rogner, A. McDonald (International Atomic Energy Agency (IAEA)): Nuclear Energy – Status and Outlook, referat na XX Światowym Kongresie Energetycznym w Rzymie, 2007
- World Energy Outlook 2006, International Energy Agency
- BP Statistical Review of Word Energy, 2006
- National Technical University of Athens, Draft Energy Forecast for European Union until 2030, European Commission, 2009
- A. Strupczewski, U. Radović: Koszty zewnętrzne wytwarzania energii elektrycznej w Polsce, Biuletyn Miesięczny PSE nr 1, 2006
- E. Adamov, E. Muraviev, V. Orlov, N.A. Dollezhal (Research and Design Institute of Power Engineering, Russia): Vision of Nuclear Power Options for XXI Century, referat na XX Światowym Kongresie Energetycznym w Rzymie, 2007
- Yasuro Suzuki, Ryosuke Yoshii: Current Status and Future Outlook of Nuclear Power Generation in Japan, referat na XX Światowym Kongresie Energetycznym w Rzymie, 2007
- B. Spears, J. Hay (France): The ITER project — the road to fusion power, referat na XX Światowym Kongresie Energetycznym w Rzymie, 2007
- Stan i tendencje rozwojowe energetyki jądrowej na świecie w latach 2003-2006, publikacja Państwowej Agencji Atomistyki, grudzień 2007
Na jak długo wystarczy pierwiastków rozszczepialnych?
Andrzej Grzegorz Chmielewski, Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Politechnika Warszawska, Warszawa
Ta bibliografia jest niewielka, ale zwarta i bardzo techniczna: opiera się na Nukleonice, materiałach konferencyjnych GNEP, Euratom Supply Agency i klasycznym Red Book o zasobach uranu.
Literatura
- A.G. Chmielewski, Nuclear fissile fuels worldwide reserves. Nukleonika, 53(2), 11 (2008)
- A.G. Chmielewski, M. Delpech, C. Loaec, Nuclear fuels world wide resources. GNEP, Cherbourg, Francja (2008)
- Euroatom Supply Agency, Annual Report, (2007)
- OECD – NEA & IAEA, Uranium: Resources, Production and Demand (2005)
- Euratom Supply Agency, Annual Report (2008)
Odnawialne źródła energii - możliwości i ograniczenia w warunkach polskich
Zestaw źródeł miesza literaturę techniczną o distributed generation, HVDC, jakości energii i układach hybrydowych z polskim piśmiennictwem o systemie elektroenergetycznym i farmach wiatrowych.
Literatura
- M. Bartosik: Globalny kryzys energetyczny - mit czy rzeczywistość? Wybrane możliwości działań antykryzysowych w elektrotechnice. ”X Międzynarodowa Konferencja „Nowoczesne urządzenia zasilające w energetyce” Zakopane 2007
- Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo Energetyczne (Dz. U. z 2006r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.)
- Ann-Marie Borbely, Jan F. Kreider: Distributed Generation The Power Paradigm for the New Millennium, CRC Press, Boca Raton, Floryda 2000
- A. Dmowski, M. Kłos, Ł. Rosłaniec: Symulacja komputerowa współpracy dynamicznego zasobnika z elektrownią wiatrową, konferencja „Elektrownie Cieplne” Bełchatów 2009
- P. Biczel: Optymalne wykorzystanie pierwotnych nośników energii na przykładzie hybrydowej elektrowni słonecznej z ogniwami paliwowymi, Praca doktorska, Politechnika Warszawska, 2003
- S. Meier: Novel voltage source converter based HVDC transmission system for offshore wind farms, Ph.D. dissertation, Dept. Electr. Eng., Royal Inst. Technol., Stockholm, Sweden, 2005
- F. Blaabjerg, R. Teodorescu, Z. Chen, and M. Liserre: Power converters and control of renewable energy systems, in Proc. 6thInt. Conf. Power Electron., Oct. 18–22, 2004, vol. 1, pp. 1–20
Porównanie wpływu na zdrowie człowieka i środowisko naturalne różnych źródeł energii – wyniki badań w programie ExternE
Uroš Radović, Agencja Rynku Energii S.A., Warszawa
To jeden z najbardziej bibliograficznie gęstych tekstów całej grupy. Łączy dokumenty ExternE, NEEDS, CASES, EcoSenseWeb, literaturę o kosztach zewnętrznych i polskie opracowania ARE, dzięki czemu pokazuje pełne zaplecze metodologiczne porównań środowiskowych.
Literatura
- ExternE Homepage. "Externalities of Energy. A Research Project of the European Commission", from http://www.externe.info/
- ExternE 1995, Externalities of Energy, Vol. 1-7, published by European Commission, Directorate General XII, Science Research and Development, Luxembourg, 1995
- EXTERNE 1999, Externalities of Energy, Vol. 7-10, published by European Commission, Directorate General XII, Science Research and Development, Luxembourg, 1999 16 Directive 2009/29/EC of the European parliament and of the Council of 23 April 2009 amending Directive 2003/87/EC so as to improve and extend the greenhouse gas emission allowance trading scheme of the Community
- ExternE Transport 2001, Friedrich, R., Bickel, P., Environmental external costs of transport. Springer- Verlag, Berlin, Heidelber, New-York
- NewExt 2004, European Commission, DGResearch, New Elements for the Assessment of External Costs from Energy Technologies. 5th Framework Programme, Final Report, Contract ENG1-CT2000-00129, Brussels, 2004
- http://www.ier.unituttgart.de/public/de/organisation/abt/tfu/projekte/newext/newext_final.pdf
- ExternE-Pol 2004, European Commission, DG Research, Rabl, A. et al. (Eds.), "Externalities of Energy: Extension of accounting framework and Policy Applications". Final Technical report prepared for the European Commission, Contract ENG1-CT2002-00609
- ExternE 2005, European Commission, "ExternE - Externalities of Energy: Methodology 2005 update", Edited by Peter Bickel and Rainer Friedrich, Institut für Energiewirtschaft und Rationelle Energieanwendung (IER), Universität Stuttgart, Germany. EUR 21951
- NEEDS 2009, European Commission, "Integrated project NEEDS – New Energy Externalities Developments for Sustainability”, Project no: 502687, Research Stream 1b: “Development and improvement of a methodology to estimate external costs of energy” - http://www.needs-project.org/.
- NEEDS (a), Preiss, P. and Klotz, V. (2008), "Revised Description of the Updated and Extended Tool EcoSenseWeb for the Detailed Site-dependent Assessment of External Costs (http://EcoSenseWeb.ier.uni- stuttgart.de/)", NEEDS project, FP6, Rs1b_D7.1.
- NEEDS (b), Torfs, R., Hurley, F., Miller, B. and Rabl, A. (2007), "A set of concentration-response functions", NEEDS project, FP6, Rs1b_D3.7 - Project no: 502687
- NEEDS (c), Ott, W., Frischknecht, R., Baur, M., Kaufmann, Y. and Steiner, R. (2006), "Assessment of biodiversity losses", NEEDS Deliverable D4.2, RS1b, WP4 - Project no: 502687
- NEEDS (d), Anthoff, D. (2007), "Report on marginal external costs inventory of greenhouse gas emissions", NEEDS Deliverable D5.4, RS1b - Project no: 502687
- NEEDS (e), Preiss, P., Friedrich, R. and Klotz, V. (2008), "Report on the procedure and data to generate aver-aged/aggregated data, including ExternalCosts_per_unit_emission_080821.xls Excel file", NEEDS project, FP6, Rs3a_D1.1 - Project no: 502687, Institut für Energiewirtschaft und Rationelle Energieanwendung (IER), Universität Stuttgart
- NEEDS (f), Spadaro, J. and Rabl, A. (2007), "Report on the methodology for the consideration of uncertainties", NEEDS project, FP6, Rs1b_D7.2 - Project no: 502687, ARMINES/Ecole des Mines, Paris
- NEEDS (g), Spadaro, J. V. and Rabl, A. (2008), "Final report on the Uncertainty of the Transfer/Generalization of Ex-ternE Results", NEEDS project, FP6, Rs3a_D3.2 - Project no: 502687, ARMINES/Ecole des Mines, Paris
- Krewitt W., Schlomann B., "Externe Kosten der Stromerzeugung aus erneuerbaren Energien im Vergleich zur Stromerzeugung aus fossilen Energieträgern". Gutachten im Auftrag des Bundesministeriums für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit. http://www.erneuerbare-energien.de/inhalt/37085/
- CEPN 1998, Markandya, A., Dale, N., Schneider, T. (Eds.), Improvement of the assessment of the external costs of severe nuclear accidents. CEPN report N°260. Centre d’étude sur l’Evaluation de la Protection dans le domaine Nucléaire (CEPN), Fontenay-aux-Roses, France
- CASES 2009, European Commission, "CASES - Cost Assessment of Sustainable Energy Systems” Project No 518294 SES6, http://www.feem-project.net/cases/.
- CASES (a) “Report on methodology for estimating external costs to human health, crops and materials” IER University of Stuttgart, 2007, CASES report D.2.2, http://www.feemproject.net/cases/downloads_deliverables.php
- CASES (b), Blesl, M., Wissel, S. and Mayer-Spohn, O. (2008), "Private costs of electricity and heat generation", CASES deliverable D.4.1, CASES project, WP4, IER, Universitaet Stuttgart.
- CASES (c), Porchia, R., Bigano, A., "Development of a set of full cost estimates of the use of different energy sources and its comparative assessment in EU countries", CASES deliverable D.6.1, FEEM – Fondazione Eni Enrico Mattei
- EMITOR 2008 – Emisja zanieczyszczeń środowiska w elektrowniach i elektrociepłowniach zawodowych, Agencja Rynku Energii S.A, Warszawa, 2009
- ARE S.A. 2009, Statystyka Elektroenergetyki Polskiej 2008, Agencja Rynku Energii S.A.,Warszawa, 2009
- Strupczewski A., Borysewicz M., Tarkowski S., Radović U., Ocena wpływu wytwarzania energii elektrycznej na zdrowie człowieka i środowisko i analiza porównawcza dla różnych źródeł energii, w: „Ekologiczne Aspekty Energetyki”, Warszawa 14-16 listopad 2001
- Radović U., Assessment of external costs of power generation in Poland, Part of the IAEA Co-ordinated Research Project in: ”Estimating the external costs associated with electricity generation options in developing countries using simplified methodologies”, ARE S.A., Warsaw, 2001
- Burgherr, P., Hirschberg, S., Hunt, A., Ortiz, R (2004): External costs from major accidents in non-nuclear fuel chains. In: ExternE (2004): New Elements for the Assessment of External Costs from Energy Technologies (NewExt). Publishable Report prepared for the European Commission
- Pearce, D, 2001, Energy Policy and Externalities: An Overview, Workshop on Energy Policy and Externalities: the Life Cycle Analysis Approach, OECD Nuclear Energy Agency, Paris, 15-16 November, pp.23-44
Unieszkodliwianie odpadów promieniotwórczych - perspektywy dla energetyki jądrowej
Janusz Włodarski, Państwowa Agencja Atomistyki, Warszawa
Ta bibliografia jest kluczowa dla całego odpadowego segmentu grupy Energetyka jądrowa: łączy projekty IAEA, polskie opracowania o lokalizacji składowisk, raporty strategiczne i wczesne prace o transmutacji oraz GeoSOP.
Literatura
- Classification of Radioactive Waste, IAEA, Draft Safety Guide No DS 390 (2008.02.04)
- Z. Celiński, A. Strupczewski, Podstawy energetyki jądrowej, Warszawa, WNT 1984
- Safe Storage of Radioactive Waste, Draft Safety Guide DS292, IAEA Vienna, 2005
- S. Chwaszczewski i inni, Analiza wariantowa bilansów, unieszkodliwiania i składowania odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa z reaktorów jądrowych nowej generacji (w przypadku podjęcia programu jądrowego w Polsce) w latach 2010 – 2100. (Etap I i II), IEA 1997/98. Praca finansowana i wykonana w ramach Strategicznego Programu Rządowego koordynowanego przez Państwową Agencję Atomistyki (1997-1999)
- Z. Frankowski, J. Mitręga, Poszukiwania lokalizacji przypowierzchniowych składowisk odpadów promieniotwórczych, Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna, Biuletyn Informacyjny PAA Nr 3/98 (Vol.35), Warszawa, 1998
- K. Ślizowski i inni, Analiza wyników prac laboratoriów światowych dla głębokich Składowisk Odpadów Promieniotwórczych pod kątem ich przydatności dla rozwiązań krajowych. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnym i Energią, PAN, Kraków 1998. Opracowanie wykonane w ramach SPR (1997 – 1999).
- S. Taczanowski i inni, Unieszkodliwianie odpadów wysokoaktywnych przy pomocy źródeł akceleratorowych, praca wykonana w ramach projektu badawczego finansowanego i nadzorowanego przez Komitet Badań Naukowych zgodnie z Umową Nr SPR/T09/97 z dnia 28 listopada 1997 r.
Wpływ elektrowni jądrowych w czasie normalnej pracy na zdrowie ludzi i środowisko
Lista źródeł pokazuje mieszankę literatury epidemiologicznej, raportów UNSCEAR, PAA, przykładów z Ramsar, La Hague, KiKK i dyskusji o bardzo małych dawkach oraz statystyce ryzyka.
Literatura
- W. Ruka, L. Sikorowa, J. Iwanowska: Induced soft tissue sarcomas following radiation treatment for uterine carcinomas. European Journal of Surgical Oncology, 1991, 17, 585-593
- J.M. Iwanowska, A.K. Gajewski: Kancerogenne działanie małych dawek na człowieka. Polski Przegląd Radiologii,1986, no 50,vol.1, pp.59-65
- The United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation. SOURCES AND EFFECTS OF IONIZING RADIATION. UNSCEAR 2000 REPORT vol. II
- Działalność prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz ocena stanu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w Polsce w 2007 roku, Raport PAA,Warszawa, maj 2008 r., str. 40
- International Atomic Energy Agency (IAEA): Sustainable development and Nuclear Power, 1997, Vienna
- S.M. Javad Mortazavi: High Background Radiation Areas of Ramsar, Iran, www.angelfire.com/mo/radioadaptive/ramsar.htm
- M. Ghiassi-nejad, S.M.J. Mortazavi, J.R. Cameron, A. Niroomand-rad, P.A. Karam: Very High Background Radiation Areas of Ramsar, Iran: Preliminary Biological Studies. Health Physics, 82 (1): 87- 93, 2002
- GROUPE RADIOECOLOGIE NORD CONTENTIN, Estimation des niveaux d’exposition aux rayonnements ionisants et des risques de leucemies associes de populations du Nord-Contentin, Synthese, July (1999)
- Jablon S. et al., Cancer in populations living near nuclear facilities, National Cancer Institute, NIH Publication No 90-874, US Dept. of Health and Human Services, (July 1990)
- STUK Finnish Report On Nuclear Safety Convention On Nuclear Safety, September 2004, STUK-B-YTO 234
- Z. Jaworowski: Ionising radiation in the 20th century and beyond. Atomwirtschaft-Atomtechnik-atw 47(1):22-27, 2002
- W.L Chen. et al., Is chronic radiation an effective prophylaxis against cancer? J.Amer.Physicians and Surgeons 9 (2004) 6-10
- A. Berrington, S.C. Darby, H.A. Weiss and R. Doll: 100 years of observation on British radiologists: mortality from cancer and other causes 1897–1997 British Journal of Radiology 74 (2001), 507-519
- I. Bruske-Hohlfeld et al.: A cluster of childhood leukaemias near two neighbouring nuclear installations in Northern Germany: prevalence of chromosomal aberrations in peripheral blood lymphocytes. International Journal of Radiation Biology 77:111-116, 2001
- P. Kaatsch et al.: Epidemiologische Studies zu Kinderkrebs in der Umgebung von Kernkraftwerken (KiKK Studie) UMWltforschungsplan des BundesuMWltministerium (UFOPLAN) eaktorsicherheit und Strahlenschutz Vorhaben Stsch 4334 2007 Bundesamt fur Strahlenschutz.
- G.E. Dallal: One Sided Tests http://www.tufts.edu/~gdallal/onesided.htm, in The Little Handbook of Statistical Practice
- Prezentacja Kazuo Sakai, Low Dose Radiation Research Centre, Central Research Institute of Electric Power Industry, oraz publikacja Ina Y. and Sakai K.: Prolongation of Life Span Associated with Immunological Modification by Chronic Low-Dose-Rate Irradiation in MRL-lpr/lpr Mice. Radiat. Res. 161 (2004) 168-173
Wpływ energetyki jądrowej na bilans energetyczny i jej rola w redukcji emisji CO2
Andrzej Strupczewski, Instytut Energii Atomowej, POLATOM
To jedna z najdłuższych bibliografii w całej grupie: obejmuje IEA, ecoinvent, Vattenfall, University of Sydney, World Nuclear Association, stormsmith, dane o uranie i szeroką literaturę LCA dla energetyki jądrowej.
Literatura
- IEA. World Energy Outlook 2006. IEA/OECD, Paris, 2006
- Campbell D. E., Brandt-Williams S. L., Meisch M. E., Environmental Accounting Using Emergy: Evaluation of the State of West Virginia, U.S. Environmental Protection Agency, EPA/600/R-05/006, AED-03-104 March 2005
- Dones, R.; Heck, T. and Hirschberg, S. Greenhouse Gas Emissions from Energy Systems, Comparison and Overview. Encyclopaedia of Energy 2004; 3: 77-95
- Denholm, P. and Kulcinski, G. L. Life cycle energy requirements and greenhouse gas emissions from large-scale energy storage systems. Energy Conversion and Management 2004; 45 (13/14): 2153-2172
- Meier, P.J.; Wilson, P.P.H.; Kulcinski, G.L. and Denholm, P.L. US electric industry response to carbon constraint: a life-cycle assessment of supply side alternatives. Energy Policy 2005; 33 (9): 1099-1108
- Spadaro, V.; Langlois, L. and Hamilton, B. Greenhouse gas emissions of electricity generation chains: Assessing the difference. IAEA Bulletin 2000; 42 (2)
- Perry A.M., Devine W.D., Reister D.B., The energy cost of energy - guidelines for net energy analysis of energy supply systems. Report No. ORAU/IEA(R)-77-14. Oak Ridge, TN, USA: Institute for Energy Analysis, Oak Ridge Associated Universities, 1977.
- Storm van Leeuwen J.W. and Smith P., “Nuclear Power: the Energy Balance”. Updates 2005. Retrieved from http://www.stormsmith.nl/
- Storm van Leeuven J.W.: Nuclear power - the energy balance, Uranium, October 2007. http://www.stormsmith.nl/
- Vattenfall AB Generation Nordic Countries − Certified Environmental Product Declaration of Electricity from Forsmarks Kraftgrupp AB (FKA). S-P-00021, June, 2004. Updated 2005. http://www.vattenfall.de/www/vf_com/vf_com/Gemeinsame_Inhalte/DOCUMENT/360168vatt/386246envi/2005-EPD-FKA.pdf
- British Energy, “Carbon footprint of the nuclear fuel cycle – Environmental Product Declaration of Electricity from Torness Nuclear Power Station – Technical Report”. AEA Technology Environment, London, UK. Retrieved from http://www.british-energy.com/pagetemplate.php?pid=251
- Sustainable Development Commission, “The role of nuclear power in a low carbon economy − Paper 2: Reducing CO2 emissions − nuclear and the alternatives − An evidence-based report by the Sustainable Development Commission, March 2006, UK. Retrieved from: http://www.sd-commission.org.uk/publications/downloads/Nuclear-paper2-reducingCO2emissions.pdf
- Weisser D. A guide to life-cycle greenhouse gas (GHG) emissions from electric supply technologies. Accepted for publication in Energy. (2007)
- FthenakisV. M. and Kim H. C. Greenhouse-gas Emissions from Solar Electric- and Nuclear Power: A Life- cycle Study. Energy Policy, (2007) Vol. 35, pp. 2549-2557.
- Dones R. Kernenergie. In Dones R. (Ed.) Sachbilanzen von Energiesystemen: Grundlagen für den ökologischen Vergleich von Energiesystemen und den Einbezug von Energiesystemen in Ökobilanzen für die Schweiz. Final report ecoinvent 2000 No. 6-VII. Paul Scherrer Institut Villigen, Swiss Centre for Life Cycle Inventories, Dübendorf, CH (2004). Retrieved from: www.ecoinvent.ch.
- Dones R., Bauer C., Bolliger R., Burger B., Faist Emmenegger M., Frischknecht R., Heck T., Jungbluth N. and Röder A. (2004a) Life Cycle Inventories of Energy Systems: Results for Current Systems in Switzerland and other UCTE Countries. Final report ecoinvent 2000 No. 5. Paul Scherrer Institut Villigen, Swiss Centre for Life Cycle Inventories, Dübendorf, CH. Retrieved from: www.ecoinvent.ch
- Strupczewski A., Program rozwoju energetyki jądrowej w Polsce a zaopatrzenie w paliwa rozszczepialne z zasobów krajowych, XXIII Konferencja z cyklu Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej „Dylematy polskiej polityki energetycznej”, Zakopane 11.10.2009.
- http://www.bhpbilliton.com/bb/ourBusinesses/baseMetals/olypicDam.jsp
- http://hsecreport.bhpbilliton.com/wmc/2004/performance/odo/data/index.htm
- http://www.abc.net.au/news/stories/2007/09/26/2043962.htm
- http://www.infomine.com/minesite/minesite.asp?site=olympicdam#Operation
- The University of Sidney, “Life-Cycle Energy Balance and Greenhouse Gas Emissions of Nuclear Energy in Australia”, Nov. 2006, http://www.pmc.gov.au/umpner/docs/commissioned/ISA_report.pdf
- Deffeyes & MacGregor, "World Uranium resources" Scientific American, Vol 242, No 1, January 1980, pp. 66-76.
- Weis M, Kienle F, Hortmann W. Kernenergie und CO2: Energieaufwand und CO2-Emissionen bei der Brennstoffgewinnung. Elektrizitätswirtschaft 1990; 89(1/2) 28-31
- Australian Coal Association. Electricity from a nuclear power station. Case study B16. Canberra, Australia: Australian Coal Association, 2001.
- Rotty, R. M., Perry, A. M., Reister, D. B., 1975. Net energy from nuclear power, ORAUIEA-75-3, Institute for Energy Analysis, Oak Ridge Associated Universities, Nov.1975.
- Fthenakis V.M., Kim H.,C., Greenhouse –gas Emissions from Solar Electric and Nuclear Power : A Life- cycle Study, Energy Policy, in print.
- http://www.world-nuclear-news.org/newsarticle.aspx?id=25825&
- Dones R. Critical note on the estimation by Storm van Leeuwen J.W. and Smith P. of the energy uses and corresponding CO2 emissions from the complete nuclear energy chain, PSI, 10.04.2006
- Chapman P.F., Energy analysis of nuclear power stations, Energy Policy, December 1975, s.285-298
- Dones R, Gantner U, Hirschberg S, Doka G, Knoepfel I. Environmental inventories for future electricity supply systems for Switzerland. PSI Bericht Nr. 96-07. Villingen, Switzerland: Paul Scherrer Institut, 1996.
- Uranium enrichment tails upgrading (Re-enrichment) http://www.wise-uranium.org/edumu.html
- Dones R., "Critical note on the estimation by Storm van Leeuwen J.W. and Smith P. of the energy uses and corresponding CO2 emissions from the complete nuclear energy chain", PSI, 10 April 2007
- World Nuclear Association. Energy analysis of power systems. Information Paper 11, http://www.world- nuclear.org/info/inf11.htm. London, UK: World Nuclear Association, 2006.
- Rombough C.T, Koen B.V. Total Energy Investment in NPPs, Nuclear Technology, vol. 26, May 1975, p.5-11
- Wagner H.J. Der Energieaufwand zum Bau und Betrieb ausgewählter Energieversorgungstechnologien. Angewandte Systemanalyse Nr.10, Jül-1561.Jülich, Germany: Kernforschungsanlage Jülich GmbH, 1978
- Chapman P.F. Energy analysis of nuclear power stations. Energy Policy 1974; 3(4) 285-299
- Vattenfall AB Generation Nordic Countries − Certified Environmental Product Declaration of Electricity from Forsmarks Kraftgrupp AB (FKA). S-P-00021, June, 2004. Updated 2005. http://www.vattenfall.de/www/vf_com/vf_com/Gemeinsame_Inhalte/DOCUMENT/360168vatt/386246envi/2005-EPD-FKA.pdf
- University of Sydney, Australia Life-Cycle Energy Balance and Greenhouse Gas Emissions of Nuclear Energy in Australia, Integrated Sustainability Analysis 3 November 2006
- UK Government BERR: A White Paper on Nuclear Power: Meeting the Challenge, January 2008
- The Boston Consulting Group, Economic Assessment of Used Nuclear Fuel Management In The United States, Report, July 2006
- www.stormsmith.nl
- http://www.environdec.com/reg/026/
- PRODUCT-SPECIFIC REQUIREMENTS (PSR) for preparing an environmental product declaration (EPD) for Electricity and District Heat Generation PSR 2004:2 The Swedish Environmental Management Council Version 1.0 2004-04-08
- http://externe.jrc.es/Belgium+Nuclear.htm
- Dones R., “Kernenergie”. In: Sachbilanzen von Energiesystemen: Grundlagen für den ökologischen Vergleich von Energiesystemen und den Einbezug von Energiesystemen in Ökobilanzen für die Schweiz (Ed. Dones R.). Paul Scherrer Institut, Villigen, Swiss Centre for Life Cycle Inventories, Dübendorf, Switzerland (2003). Retrieved from: http://www.ecoinvent.ch
- http://www.energorisk.com.ua/english/News_arc/Archiv_2004/October/NISL151004.htm
- http://www.worldnclear.org/_news_feature/index.cfm?NN_Flash=0&site=2
- Storm van Leeuwen J.W., Smith P., Nuclear power the energy balance, http://www.stormsmith.nl/
- Thierfeldt S. Freigabegrenzwerte für Reststoffe. atw 1995; 40(4) 257-261
- International Atomic Energy Agency. Nuclear power: An overview in the context of alleviating greenhouse gas emissions. Supporting document to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, Life-Cycle Energy and Greenhouse, IAEA-TECDOC -793. Vienna, Austria: International Atomic Energy Agency, 1995.
- World Nuclear Association: Energy analysis of power systems. Information Paper 11, London, UK, 2006, http://www.world-nuclear.org/info/inf11.htm.
- Rüdinger V. Beseitigung des Kernkraftwerks Niederaichbach. atw 1991; 36(12) 561-564.
- Liebholz W-M. Grüne Wiese. atw 1995; 40(8/9) 517.
- Schwald P, Obst J, Orwantschke D, Valencia L. Demontage und Beseitigung von Niederaichbach. atw 1995; 40(4) 242-246
- World Nuclear Association. Supply of Uranium. Information Paper 75, http://www.world- nuclear.org/info/inf75.htm. London, UK: World Nuclear Association, 2006.
- Dones R., Heck T., Hirschberg S., Greenhouse gas emissions from energy systems, comparison and overview, in: PSI Annual Report, 2003, Annex IV, Paul Scherrer Institute, Villingen, Switzerland.
- Life-Cycle Energy Balance and Greenhouse Gas Emissions of Nuclear Energy in Australia, Integrated Sustainability Analysis, the University of Sydney, 3 Nov. 2006
- Hore-Lacy I., The Future of Nuclear Energy, Paper presented at the Royal College of Physicians Conference, Adelaide 4th May 2000
- Nuclear Energy & Climate Change in the European Union, COP 12 & COP/MOP 2, 6-17 November 2006, Nairobi, Kenya
- Rezolucja Parlamentu Europejskiego (2007 / 2091 (INI) z 24 października 2007 roku o źródłach energii konwencjonalnej oraz technologiach energetycznych.
Zagrożenia ze strony organizacji terrorystycznych i środki bezpieczeństwa
Ten blok literatury pokazuje, że bezpieczeństwo fizyczne było opierane na dokumentach IAEA, INFCIRC, krajowych tekstach Krzysztofa Rzymkowskiego oraz anglojęzycznej literaturze o sabotażu i terroryzmie jądrowym.
Literatura
- D. Fisher, History of the IAEA, The First Forty Years
- B. Pellaud, IAEA Safeguards and Challenges
- IAEA.org/OurWorkSV/Safeguards, The Safeguards System of the International Atomic Energy Agency
- INIFCIRC/225/Rew.4/ with preface of M. Elbaradei
- IAEA Safeguards Glossary 2001
- K. Rzymkowski, Międzynarodowy System Zabezpieczeń przed rozprzestrzenianiem się broni jądrowej, Safeguards PTJ 2007
- K. Rzymkowski, Zabezpieczenie materiału jądrowego przed działaniem terrorystycznym, PTJ 2008
- K. Rzymkowski, Narażenie elektrowni jądrowych na ataki terrorystyczne, ENEX Nowa energia 2009
- Nuclear Development Corporation (NDC) Japan 2000
- Technical guidance IAEA Nuclear security Series No4.Engineering Safety Aspects of Nuclear Power Plants Against Sabotage
- Annual Report GOV/2006/46-GC(50)/13 Nuclear Security – Measures to Protect Against Nuclear Terrorism
- IAEA-TECDOC-967(Rev1) Guidance and Considerations for Implementation of INFCIR/225/Rev4
- K. Rzymkowski, Zabezpieczenia materiału jądrowego elektrowni przed działaniem terrorystycznym, ENEX Międzynarodowe Targi Energetyki Kielce 2008
- G.L. Pollack, Severe Accidents and Terrorist Threats AT Nuclear Reactors www.nci.or
- M. Bunn, The Risk of Nuclear Terrorism-and next steps to reduce the danger. Committee on Homeland Security and Governmental Affairs UN Senate 2 April 2008
- C. Behrens, Holt Mark Nuclear Power Plants Vulnerability to Terrorism Attack, CRS Report for Congress 4 February 2005
- E.S. Lyman, P. Leventhal, Radiological Sabotage at Nuclear Power Plants: moving target set. Nuclear Control Institute Washington 2008
Ćwiczenia praktyczne
Pierwsze ćwiczenie: potraktuj materiały II Szkoły Energetyki Jądrowej jako dokument mapujący stan polskiej dydaktyki i zaplecza eksperckiego. Wypisz trzy obszary kompetencji, które są w nim widoczne, i dopisz, czy należą do fizyki reaktorowej, ochrony radiologicznej, materiałoznawstwa, prawa czy organizacji sektora.
Drugie ćwiczenie: przygotuj krótką notatkę źródłową dla jednego rozdziału lub wystąpienia. Oddziel to, co jest informacją o stanie wiedzy z 2009 roku, od tego, co nadal może być użyteczne jako pojęciowe wprowadzenie.
Trzecie ćwiczenie: porównaj ten materiał z artykułem o infrastrukturze przed pierwszą elektrownią jądrową. Zaznacz, które elementy są kadrowe, które regulacyjne, a które czysto techniczne.
Przejdź do ćwiczenia interaktywnego