Projekt Manhattan i pierwsza generacja
- Projekt Manhattan - struktura i logistyka
Los Alamos, Oak Ridge, Hanford, logistyka wojskowa i przemysł potrzebny do budowy pierwszej bomby atomowej.
- Laboratorium Los Alamos
Los Alamos zebrało teorię, materiały wybuchowe i inżynierię rdzenia w jednym miejscu. To tam z pomysłów robiono działającą broń.
- Błąd Heisenberga i niepowodzenie Niemiec
Niemiecki program atomowy: Heisenberg, ciężka woda, organizacja badań, priorytety wojenne i przyczyny niepowodzenia.
- Mit niemieckiej bomby atomowej: Książ, Riese, Turyngia i krytyka źródeł popularnych
Książ, Riese, Turyngia, realny program uranowy, powojenne legendy i krytyka sensacyjnych źródeł.
- Bitwa o ciężką wodę - Vemork
Vemork to nie tylko słynny rajd, lecz cała kampania sabotażu przeciw ciężkiej wodzie. Bez niej niemiecki program miał jeszcze mniej szans.
- Chicago Pile-1 (CP-1)
Pierwszy reaktor jądrowy, kontrolowana reakcja łańcuchowa, grafit, uran i droga do produkcji plutonu.
- Demon Core - tragiczne wypadki w Los Alamos
Krytyczność, reflektor neutronów, eksperymenty ręczne, wypadki Slotina i Daghliana oraz lekcja kultury bezpieczeństwa.
- List Einsteina do Roosevelta
List Einsteina i Szilarda nie zbudował bomby, ale uruchomił polityczny proces, bez którego nie byłoby Projektu Manhattan.
- Hanford Site i produkcja plutonu
Hanford zamienił fizykę reaktorową w przemysł plutonowy na niespotykaną skalę. To brakujące ogniwo między laboratorium a Fat Manem.
- Tinian i misja Enola Gay
Tinian był miejscem, gdzie broń jądrowa przeszła z fazy projektu do użycia bojowego. Tu łączyły się montaż, logistyka i Enola Gay.
- Enola Gay jako spór pamięci: muzealizacja bomby, polityka historyczna i granice ekspozycji
Spór o Enola Gay pokazał, że samolot może być jednocześnie zabytkiem techniki i polem walki o pamięć Hiroszimy oraz Nagasaki.
- Szpiegostwo atomowe (Klaus Fuchs)
Klaus Fuchs skrócił Sowietom drogę do implozji, ale nie zastąpił im przemysłu. To historia informacji o strategicznej wadze.
Testy i użycia jądrowe
- Test Trinity - pierwszy wybuch jądrowy
Trinity był próbą generalną plutonowej implozji i momentem, gdy teoria spotkała się z pustynią. Od niego zależał los Fat Mana.
- Hiroszima vs Nagasaki - porównanie wydajności
Porównanie Hiroszimy i Nagasaki pokazuje nie tylko różnicę mocy, lecz przede wszystkim sprawności Little Boya i Fat Mana.
- Trynityt - archeologia jądrowa
Szkło po teście Trinity, izotopy, aktywacja, ślady materiałowe i badanie pierwszego wybuchu jak znaleziska archeologicznego.
- Car-Bomba - granica niszczycielskiej mocy
Car-Bomba: radziecka demonstracja granicznej mocy, megatonowa skala wybuchu, skutki testu i ograniczenia praktycznego użycia.
- Castle Bravo i narodziny Godzilli
Castle Bravo połączył błąd w fizyce litu z katastrofalnym opadem i trwałym śladem w kulturze Japonii. To test, który wymknął się planom.
Strategia, doktryny i nieproliferacja
- Able Archer 1983, operacja RJAN i błędna interpretacja sygnałów strategicznych
Able Archer 1983 i operacja RJAN: ćwiczenia wojskowe, błędna interpretacja sygnałów strategicznych i ryzyko fałszywej eskalacji.
- Strategie proliferacji: sprint, ukrycie, hedging i proliferacja pod kryszą
Sprint, ukrycie programu, hedging, proliferacja pod kryszą oraz polityczno-techniczne typy ścieżek jądrowych.
- Doktryny jądrowe państw średnich: katalityczna, zapewniony odwet i asymetryczna eskalacja
Odstraszanie katalityczne, zapewniony odwet, asymetryczna eskalacja i wiarygodność użycia broni przez państwa średnie.
- Nuclear sharing i rozszerzone odstraszanie: co jest polityką, a co techniką kontroli użycia
Custody, certyfikacja nosicieli, autoryzacja, kontrola użycia broni i polityka sojuszniczego odstraszania.
1945-1954: od bomby rozszczepieniowej do termojądrowej
- Bomba termojądrowa - schemat Tellera-Ulama
Schemat Tellera-Ulama: układ dwustopniowy, primary, secondary, implozja radiacyjna i rozwój broni termojądrowej.
- Implozja radiacyjna
Promieniowanie w kompresji drugiego stopnia, różnica wobec soczewek wybuchowych i logika broni termojądrowej.
- Interstage w broni termojądrowej: przeniesienie energii między primary i secondary
Interstage to zespół kanału, osłon i przegród sterujących energią z primary. Bez niego secondary nie dostaje właściwej implozji.
- Levitated core: szczelina powietrzna, zderzenie powłok i wzrost kompresji
Szczelina powietrzna, zderzenie powłok, wzrost kompresji, zysk sprawności i większa wrażliwość układu.
- Wzmocnienie rozszczepienia (Boosting)
Boosting zwiększa moc primary dzięki niewielkiej ilości paliwa D-T. Kluczowe są tu szybkie neutrony, nie sama energia syntezy.
1955-1969: miniaturyzacja, głowice rakietowe i bezpieczeństwo
- Hollow-pit implosion: pusty rdzeń jako etap rozwoju implozji
Hollow pit wykorzystuje pustkę i zderzenie powłok, by wycisnąć z implozji większą kompresję. Zysk jest realny, ale rośnie też ryzyko niestabilności.
- Two-point linear implosion: liniowa implozja dwupunktowa i jej ograniczenia
Liniowa implozja ściska materiał wzdłuż osi, a nie pełną kulą. Bywa prostsza geometrycznie, ale ustępuje sferze sprawnością i symetrią.
- One-point safety: dlaczego przypadkowe odpalenie jednego detonatora nie może dawać istotnego uzysku jądrowego
One-point safety wymusza, by przypadkowy zapłon materiału wybuchowego nie dawał dużej eksplozji jądrowej. To rdzeń dojrzałej broni, nie detal.
- Zabezpieczenia głowic jądrowych po 1945 roku: wire safety, strong link/weak link i permissive action links
Od wire safety po PAL i stronglinki: nowoczesna głowica to system blokad, który ma dopuścić tylko autoryzowaną detonację.
- Miniaturyzacja broni jądrowej: od taktycznych ładunków do głowic rakietowych
Taktyczne ładunki, głowice rakietowe, fizyka rdzenia, boosting, elektronika, zabezpieczenia i utrzymanie arsenału.
- Broken Arrow: Goldsboro 1961 i ewolucja zabezpieczeń broni jądrowej
Wypadek Goldsboro 1961, Broken Arrow, przypadkowe zrzuty, procedury awaryjne i wielowarstwowe zabezpieczenia broni.
- Nth Country Experiment: jak zaprojektowano bombę z otwartej literatury
Jawna literatura, projekt bomby rozszczepieniowej, granice wiedzy publicznej oraz wąskie gardło przemysłu i materiału.
1970-dalej: dojrzały arsenał i jawna wiedza
Brak pozycji w tej podgrupie.
Wielka Brytania
- Blue Danube: pierwsza brytyjska bomba atomowa i jej problemy aerodynamiczne, fuzyjne oraz produkcyjne
Aerodynamika, zapalniki, problemy produkcyjne, obsługa i ograniczenia pierwszej brytyjskiej bomby atomowej.
- Red Beard: ograniczenia pierwszej taktycznej bomby brytyjskiej, serwisowanie, inicjator i warunki przechowywania
Masa, serwisowanie, inicjator, warunki przechowywania i ograniczenia pierwszej brytyjskiej bomby taktycznej.
- WE.176 / WE.177: sealed pit, Electronic Neutron Initiator i przejście od bomby serwisowanej w bazie do bardziej dojrzałej konstrukcji
WE.176 i WE.177 zamieniły brytyjską bombę z zestawu serwisowanego w bazie w znacznie dojrzalszy, szczelniejszy pakiet jądrowy.
- Violet Club / Green Grass: awaryjna brytyjska broń megatonowa z HEU, 72-punktową implozją i prowizorycznymi zabezpieczeniami
Awaryjna broń megatonowa z HEU, 72-punktowa implozja, prowizoryczne zabezpieczenia i koszt pośpiesznej konstrukcji.
Rosja i ZSRR: program i arsenał
- Radziecki projekt atomowy: Beria, Arzamas-16, wywiad i droga od F-1 do RDS-1
Od Berii i F-1 po Arzamas-16 i RDS-1: tak ZSRR zamienił wiedzę, wywiad i przemysł w pierwszą własną bombę implozyjną.
- VNIIEF i VNIITF: dlaczego ZSRR utrzymywał dwa biura konstrukcji głowic jądrowych
Dwa radzieckie biura dawały konkurencję, redundancję i specjalizację od wielkich bomb po głowice dla SLBM i artylerii.
- Żywotność radzieckich dołków plutonowych: korozja, pęcznienie i konieczność ciągłej remanufactury
Krótka żywotność dołków plutonowych oznacza ciągłą remanufacturę. To materiałoznawczy problem o strategicznych skutkach.
Rosja i ZSRR: dziedzictwo i mity
- Czerwona rtęć, walizkowe bomby i anatomia nuklearnej legendy
Legenda nuklearna, czarnorynkowe oszustwa, dezinformacja i krytyka źródeł popularnych.
- Po rozpadzie ZSRR: loose nukes, Nunn-Lugar i realne zabezpieczanie poradzieckiego arsenału
Loose nukes po rozpadzie ZSRR: program Nunn-Lugar, ewidencja, ochrona, demontaż, infrastruktura i ludzie arsenału jądrowego.
- Katastrofa Kysztym 1957: awaria zbiornika wysokoaktywnego odpadu, East Ural Radioactive Trace i polityka ukrywania skażenia
Mayak, awaria zbiornika odpadu wysokoaktywnego, East Ural Radioactive Trace, skażenie i polityka ukrywania skutków.
- Rzeka Techa i Mayak: zrzuty ciekłych odpadów promieniotwórczych do systemu rzecznego w latach 1949-1952
Techa pokazuje, jak produkcja plutonu zamieniła rzekę w kanał odpadów. Kluczowe są tu Sr-90, użytkowanie wody i skala zrzutów z Mayak.
- RTG, orphan sources i brudna bomba: radiologiczne źródła w Rosji jako problem bezpieczeństwa
Brudna bomba nie wymaga plutonu ani implozji. Wystarczą słabo chronione źródła radiologiczne, a Rosja jest tu ważnym studium skali problemu.
- Rosyjska spuścizna morska i arktyczna: Andreeva Bay, Gremikha, Lepse, Sayda Bay i paliwo z reaktorów okrętowych
Arktyczna spuścizna Rosji to nie jeden wrak, lecz cały system paliwa, basenów i okrętowych odpadów. Tu technika spotyka klimat i logistykę.
- Tomsk-7 / Seversk: podziemne zbiorniki ciekłych odpadów i ryzyko powodziowe
Seversk pokazuje mniej znaną stronę dziedzictwa nuklearnego: podziemne odpady ciekłe, starzejącą się infrastrukturę i ryzyko wodne Syberii.
Polska i PRL
- Sylwester Kaliski, WAT i polskie badania nad laserową mikrosyntezą: między fizyką plazmy, falami ciśnienia i mitem "polskiej bomby wodorowej"
Kaliski i WAT prowadzili realne badania nad plazmą i mikrosyntezą. To ważny dorobek naukowy, ale nie gotowa droga do bomby wodorowej.
- Program jądrowy PRL i granice realnej proliferacji: co w polskich ambicjach było materiałoznawstwem, co energetyką, a co tylko politycznym mitem
PRL rozwijała wiedzę jądrową i pokrewną, ale brakowało jej pełnej ścieżki materiałowej. To tekst o granicy między ambicją a realną proliferacją.
- Polska debata jądrowa: od tabu do analizy odstraszania
Odstraszanie, nuclear sharing, hedging, NPT, bezpieczeństwo państwa i granice polskiej polityki jądrowej.
- Polski dorobek naukowy wokół technologii jądrowych i pokrewnych
Polski dorobek naukowy wokół technologii jądrowych: reaktory, osłony, wybuchy, metrologia, analityka i literatura techniczna.
- Kształcenie kadr jądrowych w Polsce: UMCS, Świerk, POLATOM i specjalność bezpieczeństwo jądrowe
Polska atomistyka potrzebuje nie tylko technologii, ale też ludzi szkolonych w fizyce, dozymetrii, radiochemii i praktyce obiektów jądrowych.
- Odpady promieniotwórcze w Polsce: Świerk, Różan, KSOP i system multibarier
Świerk, Różan, KSOP, system multibarier, segregacja, zestalanie, składowanie i niezależny monitoring radiologiczny.
Chiny
- Chiński program jądrowy 1955-1964: od pomocy ZSRR i pęknięcia sojuszu do Project 596
Chiny weszły do klubu jądrowego nie dzięki jednej tajemnicy, lecz dzięki wzbogacaniu, poligonowi i programowi utrzymanemu mimo rozpadu współpracy z ZSRR.
- Project 596: pierwsza chińska bomba atomowa, uran-235, implozja i test w Lop Nur
Implozyjna bomba uranowa, Lop Nur, U-235, pomoc ZSRR, pęknięcie sojuszu i dojrzałość chińskiego programu.
- Chińska droga do bomby wodorowej: od testu 596 do detonacji termojądrowej w 1967 roku
Zaledwie 32 miesiące dzieliły pierwszą chińską bombę atomową od testu termojądrowego. To jedna z najszybszych takich dróg w historii.
- Chińska doktryna jądrowa: no first use, minimum deterrence i problem wiarygodnego odwetu
No first use, minimum deterrence, przeżywalność sił, drugi cios i problem wiarygodnego odwetu.
- Rozbudowa chińskiego arsenału po 2020 roku: silosy, DF-41, JL-3 i komponent lotniczy
Nowe pola silosowe, DF-41, JL-3 i powrót komponentu lotniczego pokazują, że po 2020 roku chiński arsenał wszedł w nową skalę modernizacji.
Indie
- Indyjski cykl materiałów rozszczepialnych: CIRUS, Dhruva, Kalpakkam i droga od plutonu do triady
Od CIRUS i Dhruvy po Kalpakkam: indyjski arsenał wyrósł z całego łańcucha plutonowego, a nie z samych rakiet i testów.
- Czy Indie naprawdę opanowały broń termojądrową? Spór wokół Shakti-I i ograniczenia testu z 1998 roku
Spór o Shakti-I dotyczy stopnia pewności, nie samej intencji. Pytanie brzmi, czy test naprawdę dowiódł dojrzałej broni wodorowej.
Francja
- Force de frappe: rozwój francuskiego arsenału od AN-11 i Mirage IVA do ASMP-A i M51
Francuska force de frappe to historia autonomii: od pierwszych bomb lotniczych po nowoczesną dyadę opartą na ASMP-A i M51.
- Francuska droga do bomby wodorowej: od pierwszej implozji plutonowej do testu Canopus
Canopus był dla Francji przejściem do prawdziwej broni termojądrowej i zamknął drogę od pierwszej implozji do megaton.
Inne kraje
- Program jądrowy RPA: sześć bomb uranowych, Pelindaba, Valindaba i dobrowolna likwidacja arsenału
HEU, Pelindaba, Valindaba, sześć bomb uranowych, dobrowolny demontaż arsenału RPA i weryfikacja IAEA.
- A.Q. Khan i sieci proliferacyjne: wiedza, wirówki, patronat i granice kontroli eksportu
Historia A.Q. Khana pokazuje proliferację jako problem sieci dostaw, wiedzy ukrytej, kontroli eksportu, patronatu politycznego i luk egzekucyjnych.