Poniższy harmonogram celowo jest pewnym uproszczeniem, mającym pomóc w zrozumieniu podstaw procesu produkcji, a nie być kompletną instrukcją.
Pełny zespół potrzebny do uruchomienia produkcji opisaliśmy w osobnym artykule. Niżej rozpisaliśmy tylko role wykonawcze, związane z przetapianiem HEU i wyrabianiem elementów aktywnych rdzenia na maszynach CNC. Zakładamy, że będzie to 2 specjalistów od metalurgii materiałów specjalnych wspomaganych przez 4 operatorów maszyn, ale zarówno docelowa liczba osób jak i podział ról mogą się różnić w zależności od tego, jakie osoby uda się zrekrutować (od ich indywidualnego doświadczenia, ale też np. ograniczeń zdrowotnych).
Listę i parametry niezbędnych maszyn (tylko tych dużych, drogich i trudno dostępnych, bez drobnicy i przyrządów pomiarowych) również opisaliśmy w osobnym artykule.
Fazy i pełna czasochłonność
Cały projekt obejmuje 4 fazy:
- Proces decyzyjny, zapewnienie finansowania, wybór lokalizacji, zakup sprzętu (maszyn CNC, pieców, stopów i różnych części), jego dostarczenie, rekrutację zespołu i ogólną "organizację pracy" - faza celowo pominięta w dalszych rozważaniach jako wykraczająca poza tematykę serwisu.
- Faza przygotowań przed dostawą HEU - szacowana na 10 do 18 miesięcy, w zależności od wielu różnych założeń, których nie da się skonkretyzować w oderwaniu od konkretnych osób, jakie uda się zrekrutować. W fazie tej powstają i są wielokrotnie testowane wszystkie elementy głowic: części stalowe, analogi elementów uranowych, układ sterujący FPGA, cewki i ich obwody, układy zasilające całość - i wreszcie wzajemna współpraca wszystkich tych elementów.
- Faza pilotażowa (liczona od momentu dostawy HEU, do momentu oddania do eksploatacji gotowych elementów z HEU i osiągnięcia przynajmniej teoretycznej gotowości bojowej, szczegółowo omówiona niżej).
- Faza formowania stałego procesu produkcyjnego - również celowo pominięta w dalszych rozważaniach.
Warto tu doprecyzować: wszędzie tam gdzie użyto sformułowań typu "w 50 dni do atomu", chodzi wyłącznie o fazę pilotażową z udziałem prawdziwego HEU. Faza ta musi być poprzedzona poprzednimi.
Założenia projektowe
- Faza pilotażowa obejmuje 3–4 pełne przebiegi materiałowe, począwszy od prób cięcia i przygotowania wsadu.
- Każdy wsad jest prowadzony jako osobna partia z jednoznaczną identyfikowalnością materiałową.
- Drobne wióry i pyły są palne (pożar klasy D) — obowiązkowy zapas gaśnic proszkowych klasy D / piasku suchego; zakaz gaszenia wodą i CO₂.
- Argon w komorach pieców → ryzyko uduszenia; praca przy piecu zawsze w obsadzie min. 2-osobowej.
- Każda operacja cieplna musi być rejestrowana: temperatura, czas, poziom próżni lub przepływ gazu, stężenie tlenu resztkowego, moment rozpoczęcia chłodzenia i temperatura rozładunku.
- Wszystkie wymienione niżej wymiary są przewidziane pod standardową wersję głowicy Slingshot.
Założenie odnośnie liczenia czasu w fazie przed dostawą HEU
Harmonogram celowo pomija wszystkie elementy głowicy budowane ze "zwykłych" elementów, np. ze stali austenitycznej, czy stopu WHA-1, które można po prostu zamówić u podwykonawców.
Natomiast niezależnie od tego, czy zostaną one zamówione, czy wykonane samodzielnie, harmonogram celowo nie wlicza ich do czasu prac nad budową głowicy. Czas ten jest mierzony jako:
- od momentu dostawy HEU
- do momentu oddania do eksploatacji gotowych elementów z HEU, zastępujących ćwiczebne elementy z WHA-1
Struktura zespołu i podział ról
| Rola | Oznaczenie | Zakres odpowiedzialności w procesie |
|---|---|---|
| Specjalista-technolog procesu | S1 | Parametry przygotowania wsadu, przetopu i obróbki cieplnej; dobór naddatków; programy CNC; decyzje o dalszym przebiegu partii |
| Specjalista ds. wytwarzania i jakości | S2 | Koordynacja prób cięcia, mocowań i przepływu materiału; kontrola międzyoperacyjna; organizacja badań laboratoryjnych; analiza niezgodności i bilansu uzysku |
| Operator przygotowania materiału | P1 | Identyfikacja partii, ważenie, znakowanie, rejestr materiałowy, gospodarka odcinkami i złomem obiegowym |
| Operator cięcia i przygotowania wsadu | P2 | Próby cięcia, rozkrój, gratowanie, mycie, przygotowanie powierzchni i załadunku |
| Operator pieca i obróbki cieplnej | P3 | Przygotowanie komory, kontrola próżni lub atmosfery, rejestracja cyklu, obsługa układów pomocniczych |
| Operator obróbki i metrologii warsztatowej | P4 | Obsługa zatwierdzonych programów, wymiana narzędzi, pomiary międzyoperacyjne, gospodarka wiórowa |
Operacje krytyczne — przetop, pierwsze wykonanie nowego programu, kwalifikacja procesu głębokiego otworu, zmiana mocowania i decyzja o dopuszczeniu materiału po niezgodności — prowadzi S1 lub S2.
Proces krok po kroku — faza pilotażowa
| Krok | Etap | Zakres operacji | Maszyny / urządzenia | Czas orientacyjny | Obsada | Punkt kontroli |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Próby cięcia na materiale technologicznym | Dobór typu taśmy, prędkości, posuwu, chłodziwa i mocowania; pomiar czasu, prostopadłości i stanu powierzchni | Piła docelowa albo MP4800 przejściowo | 4–8 h jednorazowo | S2 + P2 | Zatwierdzona karta parametrów i sposób mocowania |
| 2 | Odbiór i inspekcja wejściowa | Ważenie, wymiarowanie, identyfikacja partii, PMI, kontrola powierzchni, znakowanie | Waga, przyrządy pomiarowe, XRF/PMI | 45–90 min / wsad | P1 + S2 | Zgodność gatunku i identyfikowalność |
| 3 | Rozkrój wsadu | Cięcie bloku 136 kg na kawałki mieszczące się w tyglu; zachowanie bilansu masy i oznaczeń | Piła taśmowa; awaryjnie MP4800 | 2–5 h piła / 8–14 h WEDM | P2 + P1 | Masa i gabaryt każdego odcinka |
| 4 | Przygotowanie powierzchni wsadu | Odtłuszczenie, usunięcie zabrudzeń, tlenków i materiałów obcych; płukanie i suszenie | Myjka, stanowisko chemiczne lub obróbka mechaniczna | 1–3 h | P2 | Kontrola wizualna i brak pozostałości środków myjących |
| 5 | Przygotowanie pieca i próba szczelności | Kontrola układu chłodzenia, poziomu próżni, szybkości narastania ciśnienia, czystości komory i wlewnicy | ISM/CCIM lub RVAR | 1–2 h | S1 + P3 | Protokół szczelności i gotowości układów |
| 6 | Przetop i odlanie wlewka | Załadunek, ewakuacja, płukanie argonem, topienie, możliwie krótki przegrzew, odlanie i studzenie w osłonie | ISM/CCIM albo RVAR | 5–9 h | S1 + P3 | Zapis pełnego cyklu i bilans masy |
| 7 | Ostudzenie i rozładunek | Kontrolowane chłodzenie, otwarcie komory po osiągnięciu temperatury dopuszczonej procedurą, znakowanie wlewka | Piec, pirometr, termopary | Wliczone w cykl / 0,5–1 h pracy | P3 + P1 | Temperatura rozładunku i identyfikacja |
| 8 | Oględziny wlewka i usunięcie nadlewów | Oględziny, ważenie, odcięcie układu wlewowego lub pięty, dokumentacja wad powierzchniowych | Piła, VTC-800, szlifierka miejscowa | 2–4 h | P2 + S2 | Decyzja: dalsza obróbka, naprawa albo odrzut |
| 9 | Obróbka cieplna | Wyżarzanie/odprężanie według zatwierdzonej karty; chłodzenie w próżni lub argonie | Vector / piec ochronny | 6–12 h zegarowych | P3 + S1 | Krzywa temperatury, próżnia/O₂, termopary wsadowe |
| 10 | Usunięcie naskórka i alpha-case | Frezowanie wszystkich powierzchni z naddatkiem wynikającym z kwalifikacji warstwy utlenionej | Mazak VTC-800 | 3–6 h | P4 + S1 | Brak ciągłej warstwy utlenionej; kontrola twardości/przekroju próbki |
| 11 | Wykonanie półfabrykatu prostopadłościennego | Planowanie, frezowanie przekroju 120–150 mm, długość 600–650 mm, fazy transportowe i bazy | VTC-800 / Variaxis | 2–5 h | P4 | Wymiary, prostoliniowość, prostopadłość i masa |
| 12 | Kontrola pośrednia półfabrykatu | Pomiary, twardość, UT, próbki O/N/H i metalografia dla partii pilotażowej | CMM, UT, CUT F, laboratorium | 2–4 h + laboratorium | S2 + P1 | Zwolnienie półfabrykatu do dalszego rozkroju |
| 13 | Planowanie uzysku detali | Rozmieszczenie odcinków i próbek w półfabrykacie, minimalizacja odpadu, przypisanie numerów detali | CAD/CAM, karta rozkroju | 1–2 h | S1 + P1 | Zatwierdzony plan rozkroju i identyfikowalność |
| 14 | Wtórny rozkrój na blanki | Cięcie półfabrykatu na odcinki z naddatkiem technologicznym; gratowanie i znakowanie | Piła taśmowa | 1–4 h / półfabrykat | P2 + P1 | Długość blanku, prostopadłość i numer partii |
| 15 | Przygotowanie baz obróbkowych | Planowanie czoła, wykonanie powierzchni chwytowej, nakiełków lub baz zgodnych z kartą procesu | Quick Turn / VTC-800 | 0,5–1,5 h / blank | P4 | Bicie bazy i stabilność mocowania |
| 16 | Obróbka zgrubna detalu końcowego | Usunięcie większości naddatku, pozostawienie materiału na stabilizację i wykończenie | Quick Turn / Variaxis | Według rysunku; typowo 1–4 h / detal | P4 + S1 | Temperatura, stan ostrza, bicie i naddatek |
| 17 | Stabilizacja międzyoperacyjna | Odpoczynek materiału, ewentualne odprężanie po ciężkiej obróbce, ponowne bazowanie | Regał stabilizacyjny / piec | 4–12 h zegarowych; praca 0,5 h | P3 + P4 | Odkształcenie po ponownym zamocowaniu |
| 18 | Obróbka otworów lub powierzchni wewnętrznych | Operacja wykonywana wyłącznie według zatwierdzonego rysunku i kwalifikowanej technologii; cechy o dużym stosunku długości do średnicy mogą wymagać wyspecjalizowanego stanowiska | Quick Turn | Ustalane próbą technologiczną | S1 + operator | Prostoliniowość, średnica, chropowatość, brak zakleszczenia narzędzia |
| 19 | Obróbka wykańczająca | Toczenie/wytaczanie wykańczające, fazowanie, wykonanie powierzchni współpracujących i kontrola bicia | Quick Turn / Variaxis | 1–3 h / detal | P4 | Pomiary między przejściami, zużycie ostrza |
| 20 | Gratowanie, mycie i pasywne przygotowanie powierzchni | Usunięcie gratu bez zaokrąglania baz, mycie, suszenie i zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem żelazem | Stanowisko ręczne, myjka | 0,5–1,5 h / detal | P2 + P4 | Czystość, brak wtrąceń i uszkodzeń krawędzi |
| 21 | Kontrola końcowa | Pełna kontrola wymiarowa i geometryczna, chropowatość, twardość, kontrola wizualna; badania dodatkowe zgodnie z planem | CMM, profilometr, twardościomierz, UT | 1–3 h / detal | S2 + P1 | Raport pomiarowy i decyzja jakościowa |
| 22 | Bilans partii i aktualizacja procesu | Uzysk materiałowy, czas maszynowy, zużycie narzędzi, niezgodności, ilość złomu obiegowego i korekty kart | System jakości / arkusz procesu | 1–2 h / partia | S1 + S2 + P1 | Zamknięta karta partii |
Orientacyjny bilans czasu
| Zakres | Czas pracy bez oczekiwania laboratoryjnego |
|---|---|
| Przygotowanie i przetop jednego wsadu 136 kg | 16–29 h |
| Obróbka cieplna i wykonanie półfabrykatów | 13–27 h |
| Kontrola półfabrykatów | 2–4 h + czas laboratorium |
| Rozkrój i przygotowanie blanków | 2–6 h / półfabrykat |
| Obróbka końcowa | zależna od rysunku, zwykle kilka godzin maszynowych na detal |
Pełny szacowany czas produkcji pojedynczego kompletu elementów głowicy:
- ok. 3–6 dni roboczych przepływu (bez oczekiwania na laboratorium i dostępność pieca)
- ok. 5–6 tygodni kalendarzowych (całościowo)
Czas zegarowy i czas pracy operatora należy raportować oddzielnie. Cykle pieca i stabilizacja materiału nie obciążają operatora przez cały czas, ale wydłużają przepływ partii.